Begint het op St. Eligius (1 dec) te vriezen, dan krijgen we vier weken vorst voor de kiezen.
In december kom je niet zo vaak meer op de tuin, hooguit om wat op te ruimen, om nog wat te schoffelen, of wat ingekuilde groente op te halen (als je wat hebt ingekuild natuurlijk) en het lijkt wel of alles stilstaat in de moestuin. Maar eigenlijk is dit de maand van rust, onderhoud en vooruitkijken. Er is minder werk in de bedden zelf, maar des te meer in voorbereiding en verzorging. Hier een overzicht van wat je allemaal kunt doen in de moestuin in december:
🌱 Zaaien of planten in december
Niet veel meer buiten, maar een paar dingen kunnen nog:
- Knoflook – als de grond niet bevroren is, kun je nog tenen planten.
- Winteruien – laatste kans om plantuitjes te zetten.
- Binnen/vensterbank: tuinkers, microgroenten, kiemgroenten (altijd leuk in de winter!).
- In koude bak/kas: veldsla of winterpostelein kan nog groeien bij zachte winters.
🥕 Oogsten in december
Er is verrassend veel te halen uit de tuin:
- Boerenkool (nog lekkerder na vorst ❄️)
- Spruitjes
- Prei
- Pastinaak, wortel, aardpeer (zitten nog in de grond)
- Rode kool, savooiekool
- Winterpostelein of veldsla (indien gezaaid)
🛠️ Onderhoud & voorbereiding
- Bedden mulchen met bladeren, stro of compost om de bodem te beschermen en te voeden.
- Composthoop omzetten als hij nog niet te nat is.
- Onkruid verwijderen waar nodig (wat je nu weghaalt, bespaart veel werk in de lente).
- Kas luchten op droge dagen om schimmelvorming te voorkomen.
- Gereedschap schoonmaken, slijpen en oliën – zo start je fris in het voorjaar.
🌳 Planten, snoeien & beschermen
- Fruitbomen en bessenstruiken planten kan nog, zolang de grond niet bevroren is.
- Snoeien van appel- en perenbomen (mits vorstvrij).
- Druiven en kiwi’s snoeien (altijd in rustperiode doen).
- Vorstgevoelige planten beschermen met vliesdoek of stro.
- Rabarber afdekken met compost of mest, dat geeft volgend jaar een vroege start.
🐞 Natuur & biodiversiteit
- Laat afgestorven stengels deels staan: insecten overwinteren erin.
- Laat bladeren in hoekjes liggen voor egels en bodemdieren.
- Hang vetbollen of voedersilo’s op voor vogels – die helpen jou straks weer met luisbestrijding.
📒 Plannen en genieten
- Maak een teeltplan voor het nieuwe jaar (wisselteelt, combinatieteelt, etc.).
- Zaden inventariseren en eventueel bestellen (populaire soorten raken vroeg op).
- Lees en droom: december is ideaal om inspiratie op te doen voor je tuin van volgend jaar.
December is dus een maand van rust, bescherming en voorbereiding.
Wil je dat ik een soort winterklaar-checklist voor je maak die je gewoon kan afvinken in december? ✅
Als je stalmest hebt besteld, dan is dat inmiddels gebracht en moet het naar de tuin gebracht worden en meteen uitgestrooid worden! Best een intensief klusje, maar laat je het op hopen op je tuin liggen, dan kunnen er brandplekken van komen, en daar groeit dan weinig meer.
Leeg je compostbak over je tuin, dit is niet alleen goed voor de tuin, maar ook voor de vogels omdat er veel insecten en wormen in zitten.
De tuin is nu zo goed als leeg, dus ook de vogels hebben weinig meer om te eten dus de inhoud van je compostbak is welkom voor de vogels.
🌾En dan de bloemen:
In december is de tuin meestal koud, nat of zelfs bevroren 🌨️, maar toch zijn er nog een paar bloemen die je kunt zaaien of planten. Het gaat vooral om soorten die baat hebben bij kou (koudekiemers), en natuurlijk om bloembollen die nog de grond in kunnen zolang die niet bevroren is.
🌱 Bloemen die je kunt zaaien in december
🌿 Winterharde eenjarigen
Deze kun je in december nog zaaien in de volle grond of in potten. Ze ontkiemen pas in het vroege voorjaar en bloeien dan vroeg:
- Korenbloem
- Klaproos
- Nigella (Juffertje-in-’t-groen)
- Goudsbloem
- Slaapmutsje
🌸 Vaste planten (koudekiemers)
Sommige vaste planten hebben kou nodig om te ontkiemen. Zaaien in potjes en buiten zetten (koude bak of gewoon in de open lucht) is nu ideaal:
- Akelei
- Ridderspoor
- Lupine
- Zonnehoed
- Margriet
- Duizendblad
🌷 Bloemen die je kunt planten in december
🌷 Bloembollen (zolang de grond niet bevroren is!)
- Tulpen – december is vaak nog prima, zolang de grond niet keihard is
- Krokussen
- Sneeuwklokjes
- Blauwe druifjes
- Alliums
👉 Plant ze 2 tot 3 maal zo diep als de bol hoog is, en in goed doorlatende grond.
🌿 Vaste planten in pot
Alleen als het niet vriest kun je nog winterharde vaste planten zetten of verplanten:
- Lavendel
- Sedum (vetkruid)
- Geranium
- Herfstaster
Maar meestal wacht je beter tot het vroege voorjaar om nieuwe vaste planten in de volle grond te zetten.
💡 Tips voor december
- Zaai of plant alleen bij zacht weer (boven nul en geen kletsnatte grond).
- Zaai bij voorkeur in potjes of trays en zet die buiten; zo voorkom je dat zaden wegspoelen.
- Markeer zaaibakken goed, want in het voorjaar zie je soms niet meer waar wat staat.
- Laat wat zaadhoofden van bloemen (zoals zonnebloemen, distels, echinacea) staan: voedsel voor vogels én bescherming voor insecten.